Dieta wątrobowa – co jeść przy stłuszczeniu wątroby (MASLD)

Umów konsultację z dietetykiem klinicznym i psychodietetykiem w Wałbrzychu: https://fiteko.pl/dietetyk-walbrzych

Pod hasłem „dieta wątrobowa” kryją się dziś przede wszystkim zalecenia dla osób ze stłuszczeniem wątroby związanym z zaburzeniami metabolicznymi (MASLD). Według europejskich wytycznych podstawą postępowania jest zmiana stylu życia: redukcja masy ciała, zmiana diety, aktywność fizyczna i ograniczenie alkoholu. Z tego artykułu dowiesz się:

• Co w praktyce oznacza „dieta wątrobowa” i czym jest MASLD?

• Ile trzeba schudnąć, żeby poprawić stan wątroby?

• Jakie wzorce żywieniowe są rekomendowane, a czego warto unikać?

• Czy kawa, suplementy i „oczyszczanie wątroby” mają sens?

• Jak żywić się przy zaawansowanej chorobie wątroby i marskości?

• Kiedy zgłosić się do lekarza?

Czym jest dieta wątrobowa i dla kogo

„Dieta wątrobowa” to określenie potoczne. Towarzystwa naukowe opisują zalecenia żywieniowe dla konkretnych chorób wątroby, a najczęściej dotyczą one MASLD, czyli stłuszczeniowej choroby wątroby związanej z zaburzeniami metabolicznymi (dawniej NAFLD). Według wspólnych wytycznych EASL, EASD i EASO z 2024 r. [1] MASLD rozpoznaje się, gdy w wątrobie występuje stłuszczenie, towarzyszy mu co najmniej jeden czynnik ryzyka kardiometabolicznego (np. otyłość, cukrzyca typu 2, nadciśnienie, zaburzenia lipidowe), a nie ma szkodliwego spożycia alkoholu.

Skala problemu jest duża. Metaanaliza Younossi i wsp. (Hepatology 2023) [5], opisana w komentarzu Manikat i wsp., wskazała, że stłuszczenie wątroby (wtedy jeszcze pod nazwą NAFLD) dotyczy średnio ok. 30% populacji świata, a w Europie Zachodniej ok. 25%. W populacyjnym badaniu w Białymstoku (Jaroszewicz i wsp., Pol Arch Intern Med 2026; 2456 dorosłych) [6] MASLD stwierdzono u 22,7% osób, a istotne włóknienie wątroby u 15,6% z nich. Ograniczeniem tego badania jest to, że obejmowało ono jedno miasto.

Do czynników ryzyka należą otyłość, cukrzyca, nadciśnienie, zaburzenia lipidowe, mała aktywność fizyczna i niezdrowa dieta. W praktyce oznacza to, że „dieta wątrobowa” bywa po prostu dietą przy zespole metabolicznym, dostosowaną do stanu wątroby. Część osób ma też mieszaną postać (MetALD), w której zaburzenia metaboliczne współistnieją z regularnym piciem alkoholu.

Redukcja masy ciała: ile trzeba schudnąć

Najlepiej opisaną interwencją jest utrata masy ciała. W prospektywnym badaniu 293 osób z potwierdzonym biopsją stanem zapalnym wątroby (NASH), które przez 52 tygodnie wdrażały zalecane zmiany stylu życia (Vilar-Gomez i wsp., Gastroenterology 2015) [2], im większy był spadek masy ciała, tym wyraźniejsza poprawa w biopsji kontrolnej. W całej grupie NASH ustąpiło u 25% osób, a włóknienie się cofnęło u 19%. U osób, które schudły co najmniej 5% masy ciała, NASH ustąpiło u 58% (51 z 88). W grupie z utratą co najmniej 10% masy ciała odsetek ten wyniósł 90%, a włóknienie zmniejszyło się u 45%.

Te liczby dobrze pokazują kierunek, ale trzeba je czytać ostrożnie. Było to badanie obserwacyjne z jednego ośrodka (Hawana, Kuba), bez grupy kontrolnej. Wynik oznacza raczej, że większy spadek masy ciała wiązał się z lepszym obrazem wątroby, niż że każdy pacjent osiągnie takie same efekty.

Wspólne wytyczne EASL, EASD i EASO z 2024 r. zalecają dorosłym z MASLD zmianę stylu życia obejmującą redukcję masy ciała, zmianę diety i aktywność fizyczną. Przy nadwadze celem jest utrata co najmniej 5% masy ciała dla zmniejszenia stłuszczenia, 7–10% dla poprawy zapalenia i co najmniej 10% dla poprawy włóknienia [1]. Tempo i deficyt kaloryczny warto ustalić indywidualnie, bo zbyt gwałtowna redukcja nie jest dobrym pomysłem, zwłaszcza przy zaawansowanej chorobie wątroby (patrz sekcja o marskości).

Co jeść: dieta śródziemnomorska i jakość diety

Według wytycznych EASL, EASD i EASO dieta śródziemnomorska i podobne zdrowe wzorce żywieniowe są odwrotnie związane z występowaniem MASLD, a wzorce niezdrowe wiążą się z jego wyższym ryzykiem [1]. Polskie zalecenia Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej (NCEŻ) [8] dla stłuszczeniowej choroby wątroby opisują ten wzorzec jako ubogi w tłuszcze zwierzęce i mięso, z umiarkowaną ilością nabiału i ryb oraz dużą ilością warzyw, owoców, roślin strączkowych, produktów pełnoziarnistych i oliwy. NCEŻ podkreśla, że taka dieta może działać korzystnie niezależnie od zmiany masy ciała.

W praktyce NCEŻ [8] i portal pacjent.gov.pl [9] proponują:

• warzywa i owoce: co najmniej 400 g dziennie, a według NCEŻ w proporcji ok. 3:1 warzyw do owoców,

• ryby co najmniej dwa razy w tygodniu, najlepiej morskie,

• produkty pełnoziarniste, np. pieczywo razowe, kasze, płatki owsiane i brązowy ryż,

• rośliny strączkowe, orzechy i nasiona,

• oliwę z oliwek i olej rzepakowy zamiast tłuszczów zwierzęcych,

• talerz podzielony na połowę warzyw i owoców, ćwierć produktów skrobiowych i ćwierć białka (model NCEŻ),

• regularne posiłki, według NCEŻ co 3–4 godziny bez podjadania, z ostatnim posiłkiem 2–3 godziny przed snem (to ogólna zasada edukacyjna, a nie zalecenie terapeutyczne dla MASLD; liczbę i rozkład posiłków trzeba dostosować do potrzeb i chorób współistniejących).

Trzeba przy tym pamiętać, że polskie materiały mają charakter zaleceń edukacyjnych i nie podają deficytu kalorycznego ani procentowego udziału makroskładników. Te elementy trzeba dobrać indywidualnie.

Czego ograniczać: alkohol, cukry i tłuszcze zwierzęce

Alkohol to element, którego wytyczne nie traktują lekko. Zalecenia EASL, EASD i EASO [1] mówią, że przy stłuszczeniu wątroby należy zniechęcać do picia, zwłaszcza w ilościach umiarkowanych (4–7 drinków tygodniowo u kobiet i 4–14 u mężczyzn) lub dużych. Przy zaawansowanym włóknieniu lub marskości alkohol należy odstawić całkowicie i na stałe. Wytyczne nie wskazują też na ochronny wpływ niewielkich ilości alkoholu, szczególnie przy współistniejących czynnikach ryzyka kardiometabolicznego. U mężczyzn z nadwagą lub otyłością ryzyko zgonu z powodu choroby wątroby zaczyna rosnąć już od ok. 15 drinków tygodniowo. NCEŻ i pacjent.gov.pl zalecają w tej chorobie wyeliminowanie alkoholu. Liczby podano w drinkach, a wielkość standardowego drinka różni się między krajami, dlatego bardziej jednoznaczne są progi w gramach etanolu podane niżej dla postaci mieszanej (MetALD).

Wytyczne wiążą też z MASLD napoje słodzone cukrem oraz czerwone mięso (przetworzone i nieprzetworzone), ale są to związki obserwacyjne, a nie dowody przyczynowości. Polskie materiały edukacyjne przekładają to na konkretne wskazówki:

• ograniczyć cukier, słodycze, miód i dżemy oraz produkty z syropem glukozowo-fruktozowym,

• zastąpić napoje słodzone, nektary i napoje energetyzujące wodą lub niesłodzonymi herbatami (NCEŻ),

• ograniczyć czerwone i przetworzone mięso do 350–500 g tygodniowo (pacjent.gov.pl),

• unikać tłuszczów zwierzęcych, a tłuszcze trans sprowadzić do minimum, czyli ograniczyć twarde margaryny, fast foody, słone przekąski i gotowe dania instant (NCEŻ).

MetALD rozpoznaje się u osób spełniających kryteria metaboliczne MASLD, u których spożycie alkoholu mieści się w zakresie 20–50 g etanolu dziennie u kobiet i 30–60 g u mężczyzn [1]. Są to kryteria klasyfikacyjne, a nie bezpieczne limity spożycia alkoholu. Autorzy wytycznych zaznaczają, że zaleceń dla MASLD nie wolno automatycznie przenosić na tę grupę.

Kawa, omega-3 i suplementy: co mówią badania

Metaanaliza 16 badań (Liu i wsp., PLoS One 2015) [3] wykazała, że picie kawy wiązało się z niższym ryzykiem marskości wątroby (OR 0,61; 95% CI 0,45–0,84) i zaawansowanego włóknienia (OR 0,73; 95% CI 0,58–0,92). Efekt widoczny był już przy niewielkim i umiarkowanym spożyciu (OR 0,66), a przy większym, czyli powyżej dwóch filiżanek dziennie, był jeszcze wyraźniejszy (OR 0,53). Podobnie wnioskuje NCEŻ, które wskazuje, że umiarkowane picie kawy ma działanie ochronne.

Wytyczne EASL–EASD–EASO z 2024 r. wskazują, że spożywanie kawy wiąże się w badaniach obserwacyjnych z mniejszym uszkodzeniem wątroby i korzystniejszymi wynikami klinicznymi u osób z MASLD [1]. Związek ten jest lepiej udokumentowany w odniesieniu do włóknienia niż samego stłuszczenia. Nie dowodzi to jednak, że kawa bezpośrednio chroni wątrobę: badania randomizowane są nieliczne, a ich wyniki negatywne lub niejednoznaczne, więc autorzy wytycznych uznają, że nie można wyciągnąć jednoznacznych wniosków. Nie ma więc podstaw, aby zalecać picie kawy osobom, które jej nie tolerują lub nie chcą jej pić.

Omega-3 warto czerpać z jedzenia. NCEŻ zaleca ryby co najmniej dwa razy w tygodniu [8], a portal mp.pl wymienia jako źródło omega-3 tłuste ryby morskie, np. łosoś, makrelę, tuńczyka, śledzia i sardynki [10]. Suplementy mają w polskich materiałach znaczenie pomocnicze: mp.pl pisze, że według niektórych badań fosfolipidy mogą obniżać stężenie lipidów i aktywność ALT (nie oznacza to jednak udowodnionej poprawy histologii wątroby ani mniejszego ryzyka powikłań), a wyniki badań nad kwasem ursodeoksycholowym są niejednoznaczne [10]. Wytyczne EASL–EASD–EASO nie zalecają witaminy E jako leczenia ukierunkowanego na MASH ani suplementów ziołowych i innych nutraceutyków, bo brakuje danych o ich skuteczności i bezpieczeństwie [1]. Suplementację należy wiązać z konkretnymi wskazaniami lekarskimi, a nie z samym rozpoznaniem stłuszczenia, i stosować ją za zgodą lekarza.

Mity: dieta łatwostrawna, szybkie chudnięcie i „oczyszczanie”

„Dieta wątrobowa to dieta łatwostrawna z ograniczeniem tłuszczu.” Tak określa ją potocznie mp.pl [10] i podobnie robią niektóre materiały szpitalne dla chorych z marskością. Zalecenia dla stłuszczenia są jednak inne. NCEŻ pisze, że dieta lekkostrawna może być potrzebna przy NASH tylko wtedy, gdy występują dolegliwości z przewodu pokarmowego, a przegląd Hafez i wsp. z 2026 r. [7] nie zaleca rutynowego ograniczania tłuszczu w przewlekłych chorobach wątroby, bo ograniczenia zmniejszają podaż energii. Polskie materiały nie są więc w tej kwestii zgodne, dlatego jadłospis trzeba dobierać do konkretnej choroby i objawów.

„Im szybciej schudnę, tym lepiej dla wątroby.” Mp.pl wskazuje tempo ok. 0,5–1 kg tygodniowo i ostrzega, że szybka utrata masy ciała może pogorszyć stłuszczenie [10].

„Mały kieliszek nie zaszkodzi.” Wytyczne EASL, EASD i EASO nie potwierdzają ochronnego działania niewielkich ilości alkoholu, zwłaszcza u osób z czynnikami ryzyka kardiometabolicznego.

„Oczyszczanie” i preparaty ziołowe. Wytyczne EASL–EASD–EASO nie zalecają suplementów ziołowych ani innych nutraceutyków w leczeniu MASH, bo brakuje danych o ich skuteczności i bezpieczeństwie, a „oczyszczanie wątroby” nie jest w nich opisane jako metoda leczenia [1]. Podstawą leczenia pozostaje zmiana stylu życia: powolna redukcja masy ciała, lepsza jakość diety i aktywność fizyczna.

Zaawansowana choroba wątroby i marskość: inne zasady

Przy marskości wątroby głównym problemem staje się niedożywienie, a nie nadmiar kalorii, więc zasady różnią się od tych dla zwykłego stłuszczenia. Poniższe wartości pochodzą z wytycznych ESPEN z 2019 r. [4] oraz z przeglądu narracyjnego Hafez i wsp. (World J Hepatol 2026) [7], który zestawia zalecenia EASL i ESPEN. Część szczegółów (tłuszcz, sód) przegląd przytacza bez wskazania konkretnej wytycznej, dlatego należy traktować je orientacyjnie.

W praktyce ważne są dwie rzeczy. Po pierwsze, długie przerwy między posiłkami nasilają nocny rozpad białek, dlatego zaleca się częste posiłki i późny posiłek wieczorny [4]. Po drugie, przy encefalopatii wątrobowej nie zaleca się długotrwałego ograniczania białka [4]. Alkohol przy zaawansowanym włóknieniu i marskości należy według wytycznych EASL, EASD i EASO odstawić całkowicie i na stałe.

To zalecenia ogólne. Jadłospis przy marskości powinien ustalać zespół leczący (hepatolog i dietetyk), bo zależy od wodobrzusza, encefalopatii, żylaków i stanu odżywienia.

Aktywność fizyczna jako część leczenia

Według wytycznych EASL, EASD i EASO [1] aktywność fizyczna wiąże się z mniejszym ryzykiem MASLD, raka wątrobowokomórkowego i zgonu z przyczyn wątrobowych. Wytyczne zalecają najlepiej ponad 150 minut tygodniowo aktywności o umiarkowanej lub 75 minut tygodniowo o dużej intensywności, dostosowanej do preferencji i możliwości pacjenta, choć dowody na poprawę histologii i wyników klinicznych są słabsze niż na korzyści kardiometaboliczne. Podobnie zalecają polskie materiały. NCEŻ zaleca co najmniej 30 minut ruchu dziennie, a pacjent.gov.pl co najmniej 150 minut tygodniowo aktywności umiarkowanej lub 75 minut tygodniowo intensywnej. Oba zakresy są zbliżone, bo 30 minut przez pięć dni to właśnie 150 minut. NCEŻ zaznacza, że liczy się też prosta aktywność, np. szybki spacer.

Leczenie farmakologiczne: nowość dla wybranych pacjentów

Podstawą leczenia MASLD pozostaje zmiana stylu życia. U wybranych pacjentów z MASH i zaawansowanym włóknieniem możliwe jest jednak leczenie farmakologiczne. Resmetirom (Rezdiffra) ma warunkowe pozwolenie na dopuszczenie do obrotu w UE z 18 sierpnia 2025 r. dla dorosłych z MASH bez marskości i z włóknieniem w stopniu F2–F3, stosowany razem z dietą i aktywnością fizyczną [11]. Nie jest to lek na zwykłe stłuszczenie wątroby i nie zastępuje postępowania żywieniowego ani ruchu. Wytyczne EASL, EASD i EASO z 2024 r. wskazują, że takich pacjentów należy rozważyć do leczenia resmetiromem, jeśli lek jest zarejestrowany lokalnie [1]. Przy marskości żadne leczenie ukierunkowane na MASH nie jest zalecane. Leki inkretynowe wytyczne wskazują przy cukrzycy typu 2 lub otyłości, jeśli są do tego wskazane, a według strony EMA (stan z października 2026 r.) rejestracja Wegovy w UE dotyczy leczenia otyłości, a nie MASH [12]. Decyzję o leczeniu podejmuje hepatolog. Dostępność i refundacja resmetiromu w Polsce wymagają osobnego potwierdzenia.

Kiedy do lekarza i jakie badania

Według wytycznych EASL, EASD i EASO wątrobę warto ocenić u osób z cukrzycą typu 2, z otyłością brzuszną i co najmniej jednym dodatkowym czynnikiem ryzyka oraz z nieprawidłowymi wynikami prób wątrobowych. Badania przesiewowe w całej populacji nie są zalecane. Za podwyższoną aktywność ALT wytyczne uznają wartości powyżej 33 U/l u mężczyzn i 25 U/l u kobiet, czyli niżej, niż bywa to przyjęte w wielu laboratoriach [1].

Pierwszym krokiem jest wskaźnik FIB-4 liczony z wieku, AST, ALT i płytek krwi, a w razie potrzeby elastografia wątroby:

U osób po 65. roku życia próg podwyższonego ryzyka wynosi 2,0, a nie 1,3 [1]. FIB-4 służy do oceny ryzyka zaawansowanego włóknienia, a nie do rozpoznania MASLD ani MASH. Wytyczne zaznaczają też, że FIB-4 słabo sprawdza się u osób poniżej 35. roku życia, dlatego u młodych osób z czynnikami ryzyka metabolicznego lub podwyższonymi enzymami wątrobowymi nawet pozornie niski wynik warto omówić z lekarzem i rozważyć dalszą diagnostykę. Wytyczne zaznaczają, że biopsja zwykle nie jest potrzebna do prowadzenia leczenia, choć jest konieczna do ostatecznego rozpoznania zapalenia wątroby (MASH). Objawy zaawansowanej choroby, takie jak żółtaczka, powiększający się obwód brzucha, splątanie czy krwawe wymioty, wymagają pilnej konsultacji lekarskiej.

Najczęściej zadawane pytania

Czy istnieje jedna „dieta wątrobowa”?

Nie. To określenie potoczne. Przy stłuszczeniu związanym z zaburzeniami metabolicznymi (MASLD) zaleca się redukcję masy ciała, wzorzec śródziemnomorski, aktywność fizyczną i ograniczenie alkoholu. Przy marskości zasady są inne, bo głównym ryzykiem jest niedożywienie, a nie nadmiar kalorii. Dlatego jadłospis trzeba dobrać do rozpoznania.

Ile muszę schudnąć, żeby poprawić stan wątroby?

W badaniu Vilar-Gomeza i wsp. (2015) u osób z NASH, które schudły co najmniej 5% masy ciała, stan zapalny wątroby ustąpił u 58%, a przy utracie co najmniej 10% u 90%. To badanie obserwacyjne bez grupy kontrolnej, więc wskazuje kierunek, a nie gwarantuje efektu. Mp.pl podaje tempo ok. 0,5–1 kg tygodniowo.

Czy mogę pić kawę?

Wytyczne EASL–EASD–EASO wskazują, że picie kawy wiąże się w badaniach obserwacyjnych z mniejszym uszkodzeniem wątroby i korzystniejszymi wynikami klinicznymi u osób z MASLD, a związek jest lepiej udokumentowany dla włóknienia niż dla stłuszczenia. Brakuje jednak badań randomizowanych, które potwierdziłyby efekt przyczynowy, więc nie ma podstaw, aby zalecać kawę osobom, które jej nie piją lub nie tolerują.

Czy mogę czasem wypić alkohol?

Wytyczne EASL, EASD i EASO zniechęcają do picia alkoholu przy stłuszczeniu wątroby, zwłaszcza w ilościach umiarkowanych i dużych, a przy zaawansowanym włóknieniu lub marskości zalecają całkowitą abstynencję. Polskie materiały NCEŻ i pacjent.gov.pl zalecają wyeliminowanie alkoholu.

Czy przy chorej wątrobie trzeba unikać tłuszczu?

Nie zawsze. Zalecenia dla stłuszczenia kładą nacisk na jakość tłuszczu: oliwa i olej rzepakowy zamiast tłuszczów zwierzęcych, jak najmniej tłuszczów trans. Przegląd z 2026 r. nie zaleca rutynowego ograniczania tłuszczu w chorobach wątroby, a przy zaburzeniach wchłaniania, np. w cholestazie, możliwe są indywidualne modyfikacje.

Czy suplementy i „oczyszczanie wątroby” pomagają?

Wytyczne EASL–EASD–EASO nie zalecają suplementów ziołowych ani innych nutraceutyków w leczeniu MASH, bo brakuje danych o ich skuteczności i bezpieczeństwie, a „oczyszczanie wątroby” nie jest metodą leczenia opisaną w wytycznych. Podstawą leczenia pozostaje zmiana stylu życia, w tym powolna redukcja masy ciała. Suplementy, np. fosfolipidy, warto stosować tylko za zgodą lekarza.

Kiedy powinienem zgłosić się do lekarza?

Jeśli masz cukrzycę typu 2, otyłość brzuszną z innymi czynnikami ryzyka albo nieprawidłowe próby wątrobowe, warto omówić z lekarzem ocenę wątroby (FIB-4, w razie potrzeby elastografia). Żółtaczka, powiększający się obwód brzucha, splątanie czy krwawe wymioty wymagają pilnej konsultacji.

Podsumowanie

Dieta przy stłuszczeniu wątroby to przede wszystkim redukcja masy ciała w rozsądnym tempie, wzorzec śródziemnomorski, ruch i rezygnacja z alkoholu. Przy zaawansowanej chorobie wątroby i marskości zasady są inne i powinien je ustalać zespół leczący. Większość liczb przytoczonych w tym artykule pochodzi z badań obserwacyjnych, więc pokazuje kierunek, a nie gwarantowany efekt u każdego pacjenta.

Chcesz ułożyć plan żywieniowy dopasowany do swoich wyników i chorób współistniejących? Umów konsultację z dietetykiem klinicznym i psychodietetykiem w Wałbrzychu: fiteko.pl/dietetyk-walbrzych

Zobacz również:

• Zespół metaboliczny – dieta i zalecenia

• Dieta w cukrzycy typu 2

• Skuteczna redukcja masy ciała

• Cholesterol – szkodliwy czy nie?

Bibliografia

1. European Association for the Study of the Liver (EASL), EASD, EASO. EASL–EASD–EASO Clinical Practice Guidelines on the management of metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease (MASLD). J Hepatol 2024;81(3):492–542. DOI: 10.1016/j.jhep.2024.04.031, PMID: 38851997. Wersje równoległe: Obes Facts 2024;17(4):374–444 (DOI: 10.1159/000539371, PMID: 38852583) i Diabetologia 2024;67(11):2375–2392 (DOI: 10.1007/s00125-024-06196-3, PMID: 38869512).

2. Vilar-Gomez E, Martinez-Perez Y, Calzadilla-Bertot L i wsp. Weight loss through lifestyle modification significantly reduces features of nonalcoholic steatohepatitis. Gastroenterology 2015;149(2):367–378.e5. DOI: 10.1053/j.gastro.2015.04.005, PMID: 25865049.

3. Liu F, Wang X, Wu G i wsp. Coffee consumption decreases risks for hepatic fibrosis and cirrhosis: a meta-analysis. PLoS One 2015;10(11):e0142457. DOI: 10.1371/journal.pone.0142457, PMID: 26556483.

4. Plauth M, Bernal W, Dasarathy S i wsp. ESPEN guideline on clinical nutrition in liver disease. Clin Nutr 2019;38(2):485–521. DOI: 10.1016/j.clnu.2018.12.022, PMID: 30712783.

5. Younossi ZM i wsp. The global epidemiology of nonalcoholic fatty liver disease (NAFLD) and nonalcoholic steatohepatitis (NASH): a systematic review. Hepatology 2023;77(4):1335–1347. DOI: 10.1097/HEP.0000000000000004, PMID: 36626630. Dane przytoczone za: Manikat R, Ahmed A, Kim D. Up-to-date global epidemiology of nonalcoholic fatty liver disease. Hepatobiliary Surg Nutr 2023. DOI: 10.21037/hbsn-23-548, PMID: 38115930.

6. Jaroszewicz J, Żmudka K, Dubatówka M i wsp. Metabolic dysfunction-associated steatotic liver disease and metabolic dysfunction-associated alcohol-related liver disease represent distinct clinical phenotypes and fibrosis risks: insights from a population-based Polish cohort. Pol Arch Intern Med 2026;136(7–8):17338. DOI: 10.20452/pamw.17338, PMID: 42411352.

7. Hafez MM, Nasseem M, Boukhechem I, ElSheikh R, Tawheed A. Optimizing nutritional interventions in chronic liver disease: etiology-specific strategies for enhanced clinical management. World J Hepatol 2026;18(3):114435. DOI: 10.4254/wjh.v18.i3.114435.

8. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej (NCEŻ). Zalecenia żywieniowe w stłuszczeniowej chorobie wątroby (materiał dla dietetyków, serwis „O diecie w gabinecie”). odieciewgabinecie.pzh.gov.pl

9. pacjent.gov.pl. Stłuszczenie wątroby – jak się odżywiać? pacjent.gov.pl/node/5813

10. mp.pl. Dieta wątrobowa – przepisy, jadłospis, czego należy unikać? mp.pl; Zalecenia żywieniowe w ostrym i przewlekłym zapaleniu wątroby: mp.pl

11. European Medicines Agency. Rezdiffra (resmetirom): European public assessment report. EMA

12. European Medicines Agency. Wegovy (semaglutide): European public assessment report. EMA