Dieta w SIBO – co jeść, aby złagodzić objawy?

Podejrzewasz u siebie SIBO? W naszym gabinecie w Wałbrzychu można wykonać wodorowy test oddechowy SIBO bez skierowania. Poniżej znajdziesz najważniejsze informacje o tym, czym jest SIBO oraz jak dieta może pomóc złagodzić jego objawy.

Jeśli chcesz sprawdzić, czy masz SIBO, umów się na wodorowy test oddechowy – zadzwoń: 602 315 732 lub napisz na WhatsApp. Badanie wykonasz bez skierowania w naszym gabinecie w Wałbrzychu.

SIBO (Small Intestinal Bacterial Overgrowth), czyli zespół rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego, to stan, w którym w jelicie cienkim namnaża się nadmierna liczba bakterii, fizjologicznie zasiedlających głównie jelito grube. Nadmiar mikroorganizmów prowadzi do nasilonej fermentacji spożywanych węglowodanów, czego efektem jest produkcja gazów (wodoru i/lub metanu) oraz szereg nieprzyjemnych objawów ze strony układu pokarmowego. SIBO często współwystępuje z zespołem jelita nadwrażliwego (IBS), chorobą refluksową przełyku, celiakią, a także zaburzeniami motoryki jelit.

Do najczęstszych objawów SIBO należą:

• wzdęcia i uczucie przelewania w brzuchu, nasilające się po posiłkach,
• bóle i skurcze brzucha,
• biegunki, zaparcia lub ich zmienny charakter,
• nadmierna gazowość,
• nieprzyjemny zapach z ust,
• przewlekłe zmęczenie i uczucie „mgły umysłowej”,
• niezamierzona utrata masy ciała,
• niedobory witamin i składników mineralnych (zwłaszcza witaminy B12, witamin rozpuszczalnych w tłuszczach A, D, E, K oraz żelaza), wynikające z zaburzonego wchłaniania.

Do czynników zwiększających ryzyko rozwoju SIBO zalicza się:

• zaburzenia motoryki jelit (np. w przebiegu cukrzycy, twardziny układowej, niedoczynności tarczycy),
• przebyte operacje w obrębie jamy brzusznej,
• długotrwałe stosowanie inhibitorów pompy protonowej,
• zespół jelita nadwrażliwego,
• choroby zapalne jelit,
• zaburzenia budowy anatomicznej jelita (np. uchyłki, zrosty),
• podeszły wiek,
• przewlekły stres i zaburzenia osi mózg-jelito.

Podstawową metodą diagnostyczną SIBO jest nieinwazyjny wodorowy test oddechowy, polegający na pomiarze zawartości wodoru (i ewentualnie metanu) w wydychanym powietrzu po spożyciu roztworu z laktulozą. Rozpoznanie SIBO powinno być zawsze skonsultowane z lekarzem, gdyż leczenie przyczynowe (najczęściej antybiotykoterapia lub ziołowe środki przeciwbakteryjne) wykracza poza kompetencje dietetyka.

Leczenie dietetyczne SIBO nie zastępuje terapii przyczynowej, ale odgrywa istotną rolę w łagodzeniu objawów oraz zapobieganiu ich nawrotom. Najczęściej rekomendowanym podejściem żywieniowym jest dieta o ograniczonej zawartości FODMAP (fermentujących oligo-, di-, monosacharydów i polioli), która ogranicza podaż węglowodanów łatwo fermentujących przez bakterie jelitowe.

Dieta low FODMAP powinna być wdrażana w trzech etapach:

• Eliminacja – czasowe (zwykle 2-6 tygodni) wykluczenie produktów o wysokiej zawartości FODMAP.
• Reintroducja – stopniowe, kontrolowane wprowadzanie poszczególnych grup FODMAP w celu identyfikacji indywidualnej tolerancji.
• Personalizacja – ustalenie długoterminowej, możliwie najmniej restrykcyjnej diety, uwzględniającej jedynie produkty faktycznie wywołujące objawy.

Dieta ta nie powinna być stosowana bez konsultacji z dietetykiem, gdyż długotrwałe, nieuzasadnione ograniczenia grożą niedoborami pokarmowymi oraz niekorzystnymi zmianami mikrobioty jelitowej.

Do produktów o wysokiej zawartości FODMAP, które warto ograniczyć w fazie eliminacji, należą między innymi:

• cebula, czosnek, por,
• rośliny strączkowe (fasola, ciecierzyca, soczewica),
• pszenica, żyto (w większych ilościach),
• niektóre owoce (jabłka, gruszki, śliwki, mango, arbuz),
• mleko i produkty mleczne zawierające laktozę,
• miód, syrop glukozowo-fruktozowy oraz słodziki z grupy polioli (sorbitol, ksylitol, mannitol),
• napoje gazowane oraz alkohol.

Produkty zazwyczaj dobrze tolerowane (niska zawartość FODMAP) to między innymi:

• ryż, quinoa, owies (w umiarkowanych porcjach),
• większość warzyw (np. papryka, ogórek, cukinia, szpinak, marchew),
• banany, winogrona, truskawki, kiwi, cytrusy,
• mięso, ryby, jaja,
• sery żółte i twarde (o niskiej zawartości laktozy),
• oleje roślinne oraz orzechy w umiarkowanych ilościach (np. orzechy włoskie, migdały w małych porcjach).

Warto również pamiętać o dodatkowych zasadach wspierających leczenie SIBO:

• zachowywanie 4-5-godzinnych przerw między posiłkami, co umożliwia prawidłowe działanie migrującego kompleksu motorycznego, odpowiedzialnego za „czyszczenie” jelita cienkiego z resztek pokarmowych i bakterii,
• unikanie podjadania między posiłkami,
• dokładne przeżuwanie posiłków,
• ograniczenie produktów bogatych w błonnik nierozpuszczalny w ostrej fazie objawów,
• indywidualne podejście do probiotykoterapii – niektóre szczepy probiotyczne mogą nasilać objawy SIBO, dlatego ich stosowanie powinno być skonsultowane ze specjalistą,
• odpowiednie nawodnienie organizmu,
• redukcja stresu, który poprzez oś mózg-jelito może nasilać objawy ze strony układu pokarmowego,
• regularna, umiarkowana aktywność fizyczna wspierająca motorykę jelit.

Dieta w SIBO powinna być zawsze dobrana indywidualnie, z uwzględnieniem nasilenia objawów, chorób współistniejących oraz wyników przeprowadzonych badań. Zbyt restrykcyjne, długotrwałe stosowanie diety low FODMAP bez nadzoru specjalisty może prowadzić do niedoborów pokarmowych oraz niekorzystnych zmian mikrobioty jelitowej, dlatego warto skonsultować jadłospis z dietetykiem klinicznym.

Zobacz również:

• Wodorowy Test Oddechowy SIBO – wykonaj badanie diagnostyczne w naszym gabinecie w Wałbrzychu.
• Dieta low FODMAP – gotowy 7-dniowy jadłospis low FODMAP, jeśli nie chcesz układać go samodzielnie.
• Choroba refluksowa przełyku – jak wspomagać leczenie dietą? – inne schorzenie przewodu pokarmowego, w którym dieta odgrywa istotną rolę.
• Umów konsultację z dietetykiem klinicznym w Wałbrzychu – indywidualny plan żywieniowy przy SIBO.

Bibliografia:

1. Achufusi T.G.O., Sharma A., Zamora E.A., Manocha D. Small Intestine Bacterial Overgrowth: Comprehensive Review of Diagnosis, Prevention, and Treatment Methods. Cureus, 2020.

2. Pimentel M., Saad R.J., Long M.D., Rao S.S.C. ACG Clinical Guideline: Small Intestinal Bacterial Overgrowth. American Journal of Gastroenterology, 2020.

3. Rezaie A., Buresi M., Lembo A. i wsp. Hydrogen and Methane-Based Breath Testing in Gastrointestinal Disorders: The North American Consensus. American Journal of Gastroenterology, 2017.

4. Halmos E.P., Power V.A., Shepherd S.J., Gibson P.R., Muir J.G. A diet low in FODMAPs reduces symptoms of irritable bowel syndrome. Gastroenterology, 2014.

5. Gibson P.R., Shepherd S.J. Evidence-based dietary management of functional gastrointestinal symptoms: The FODMAP approach. Journal of Gastroenterology and Hepatology, 2010.

6. Rao S.S.C., Bhagatwala J. Small Intestinal Bacterial Overgrowth: Clinical Features and Therapeutic Management. Clinical and Translational Gastroenterology, 2019.

7. Losurdo G., D'Abramo F.S., Indellicati G. i wsp. The Influence of Small Intestinal Bacterial Overgrowth in Digestive and Extra-Digestive Disorders: A Narrative Review. International Journal of Molecular Sciences, 2020.

8. Nickles M.A., Hasan A., Shakhbazova A., Wright S., Chambers C.J., Sivamani R.K. Alternative Treatment Approaches to Small Intestinal Bacterial Overgrowth: A Systematic Review. Journal of Alternative and Complementary Medicine, 2021.

9. Ciborowska H., Rudnicka A. Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka. PZWL Wydawnictwo Lekarskie, Warszawa 2019.

10. Bushyhead D., Quigley E.M.M. Small Intestinal Bacterial Overgrowth-Pathophysiology and Its Implications for Definition and Management. Gastroenterology, 2022.